บทที่ 7

1แล้วมหาปุโรหิตก็ถามว่า “ข้อกล่าวหาเหล่านี้เป็นจริงหรือ?” 2สเทเฟนจึงกล่าวว่า “พี่น้องและท่านบิดาทั้งหลาย จงฟังข้าพเจ้าเถิด พระเจ้าแห่งพระสิริได้ทรงปรากฏต่ออับราฮัมบรรพบุรุษของเรา ขณะที่ท่านยังอยู่ในเมโสโปเตเมีย ก่อนที่ท่านจะตั้งรกรากในเมืองฮาราน 3และพระองค์ตรัสกับท่านว่า ‘จงออกจากแผ่นดินและเครือญาติของเจ้า และไปยังแผ่นดินที่เราจะสำแดงแก่เจ้า’ 4ดังนั้นอับราฮัมจึงออกจากแผ่นดินของชาวเคลเดียและไปตั้งรกรากที่เมืองฮาราน ต่อมาเมื่อบิดาของท่านสิ้นชีวิตแล้ว พระเจ้าทรงย้ายท่านจากที่นั่นมายังแผ่นดินนี้ ซึ่งพวกท่านทั้งหลายอาศัยอยู่ในปัจจุบัน 5พระองค์ไม่ได้ทรงประทานมรดกในแผ่นดินนี้แก่ท่านเลย แม้เพียงพื้นที่เท่าฝ่าเท้าก็ยังไม่มี แต่ทรงสัญญาว่าจะประทานแผ่นดินนี้ให้เป็นกรรมสิทธิ์แก่ท่านและแก่พงศ์พันธุ์ที่จะสืบต่อจากท่าน ทั้ง ๆ ที่ในเวลานั้นท่านยังไม่มีบุตรเลย 6พระเจ้าตรัสดังนี้ว่า พงศ์พันธุ์ของท่านจะเป็นคนต่างด้าวในแผ่นดินของคนอื่น และจะถูกกดขี่ให้เป็นทาสและข่มเหงเป็นเวลาสี่ร้อยปี 7พระเจ้าตรัสว่า ‘แต่เราจะพิพากษาชนชาติที่บังคับพวกเขาให้เป็นทาส และหลังจากนั้นพวกเขาจะออกมาและปรนนิบัติเราในที่นี้’ 8แล้วพระเจ้าทรงประทานพันธสัญญาแห่งการเข้าสุหนัตให้แก่ท่าน และดังนี้อับราฮัมจึงให้กำเนิดอิสอัคและให้เขาเข้าสุหนัตในวันที่แปด ส่วนอิสอัคเป็นบิดาของยาโคบ และยาโคบเป็นบิดาของบรรพบุรุษทั้งสิบสองของอิสราเอล 9บรรพบุรุษเหล่านั้นเกิดความริษยาโยเซฟ จึงได้ขายเขาเป็นทาสไปยังอียิปต์ แต่พระเจ้าสถิตอยู่กับเขา 10และพระเจ้าทรงช่วยเขาให้พ้นจากความทุกข์ยากทั้งสิ้น ทรงโปรดปรานและประทานสติปัญญาให้แก่เขาในสายพระเนตรของฟาโรห์กษัตริย์แห่งอียิปต์ ซึ่งทรงตั้งเขาให้เป็นผู้ปกครองเหนืออียิปต์และครัวเรือนทั้งสิ้นของพระองค์ 11แล้วเกิดการกันดารอาหารครอบคลุมทั่วทั้งอียิปต์และคานาอันพร้อมด้วยความทุกข์ยากอย่างยิ่ง และบรรพบุรุษของเราก็หาอาหารเลี้ยงชีพไม่ได้ 12เมื่อยาโคบได้ยินว่ามีธัญญาหารในอียิปต์ ท่านจึงส่งบรรพบุรุษของเราไปเป็นครั้งแรก 13ในการเดินทางครั้งที่สอง โยเซฟก็เปิดเผยตัวต่อพี่น้องของเขา และตระกูลของโยเซฟก็เป็นที่รู้กันของฟาโรห์ 14แล้วโยเซฟก็ส่งคนไปเรียกยาโคบบิดาของเขาและเครือญาติทั้งหมดรวมเจ็ดสิบห้าคนมา 15ยาโคบจึงลงไปยังอียิปต์ และเวลาต่อมาท่านเองและบรรพบุรุษของเราก็ได้สิ้นชีวิตที่นั่น 16ร่างของพวกเขาได้ถูกย้ายไปยังเมืองเชเคม และถูกฝังไว้ในอุโมงค์ที่อับราฮัมได้ซื้อเป็นเงินจำนวนหนึ่งจากบุตรของฮาโมร์ในเมืองเชเคม 17เมื่อเวลาแห่งพระสัญญาที่พระเจ้าได้ทรงให้ไว้กับอับราฮัมใกล้เข้ามา ประชากรของเราในอียิปต์ก็เจริญทวีคูณเพิ่มมากขึ้น 18จนกระทั่งมีกษัตริย์อีกองค์หนึ่งขึ้นครองอียิปต์ ซึ่งไม่รู้จักโยเซฟ 19กษัตริย์องค์นี้ใช้เล่ห์กลต่อชนชาติของเรา และข่มเหงบรรพบุรุษของเราให้ทิ้งทารกของตนไว้ข้างนอก เพื่อไม่ให้มีชีวิตรอด 20ในเวลานั้นเองโมเสสก็ถือกำเนิดขึ้น และเป็นเด็กที่งดงามในสายพระเนตรของพระเจ้า ท่านได้รับการเลี้ยงดูในบ้านของบิดาเป็นเวลาสามเดือน 21เมื่อเขาถูกทิ้งไว้ข้างนอก ธิดาของฟาโรห์ก็เก็บเขาขึ้นมาและเลี้ยงดูเขาเสมือนเป็นบุตรของตน 22โมเสสจึงได้รับการศึกษาในสรรพวิทยาการของชาวอียิปต์ และเป็นผู้มีอำนาจทั้งในถ้อยคำและการกระทำของเขา 23เมื่อโมเสสมีอายุครบสี่สิบปี ท่านก็มีใจคิดที่จะไปเยี่ยมพี่น้องของท่านคือลูกหลานของอิสราเอล 24เมื่อท่านเห็นคนหนึ่งถูกข่มเหง ก็เข้าไปป้องกันและแก้แค้นแทนผู้ที่ถูกกดขี่ โดยประหารชาวอียิปต์คนนั้น 25ท่านคิดว่าพี่น้องของท่านจะเข้าใจว่าพระเจ้าทรงใช้มือของท่านช่วยพวกเขาให้รอด แต่พวกเขาหาได้เข้าใจไม่ 26วันรุ่งขึ้นท่านเข้าไปหาชาวอิสราเอลสองคนซึ่งกำลังทะเลาะกัน และพยายามคืนดีกันให้พวกเขาโดยกล่าวว่า ‘ท่านทั้งสอง เป็นพี่น้องกันแล้ว ทำไมจึงทำร้ายซึ่งกันและกันเล่า?’ 27แต่คนที่ทำผิดต่อเพื่อนบ้านของตนก็ผลักโมเสสออกไปและกล่าวว่า ‘ใครเล่าตั้งท่านให้เป็นผู้ปกครองและผู้พิพากษาเหนือพวกเรา?’ 28‘ท่านต้องการจะฆ่าข้าเหมือนที่ฆ่าชาวอียิปต์เมื่อวานนี้หรือ?’ 29เมื่อได้ยินคำเช่นนั้น โมเสสก็หนีไป และกลายเป็นคนต่างด้าวในแผ่นดินมีเดียน ที่นั่นท่านได้ให้กำเนิดบุตรชายสองคน 30เมื่อเวลาสี่สิบปีผ่านไปแล้ว ทูตสวรรค์ได้ปรากฏแก่โมเสสในถิ่นทุรกันดารแห่งภูเขาซีนาย ท่ามกลางเปลวไฟในพุ่มไม้ 31โมเสสเห็นก็อัศจรรย์ใจในนิมิตนั้น เมื่อท่านเข้าไปใกล้เพื่อจะดูให้ละเอียด ก็มีพระสุรเสียงขององค์พระผู้เป็นเจ้ามาถึงท่านว่า 32‘เราเป็นพระเจ้าของบรรพบุรุษของเจ้า พระเจ้าของอับราฮัม พระเจ้าของอิสอัค และพระเจ้าของยาโคบ’ โมเสสตัวสั่นด้วยความกลัวและไม่กล้าที่จะมอง 33องค์พระผู้เป็นเจ้าตรัสกับท่านว่า ‘จงถอดรองเท้าของเจ้าออกเสีย เพราะที่ซึ่งเจ้ายืนอยู่นั้นเป็นที่บริสุทธิ์’ 34‘เราได้เห็นความทุกข์ยากของประชากรของเราที่อยู่ในอียิปต์อย่างถ่องแท้ และได้ยินเสียงคร่ำครวญของพวกเขาแล้ว จึงได้ลงมาเพื่อช่วยพวกเขาให้พ้น บัดนี้จงมาเถิด เราจะส่งเจ้าไปยังอียิปต์’ 35โมเสสผู้นี้แหละที่พวกเขาปฏิเสธโดยกล่าวว่า ‘ใครเล่าตั้งท่านให้เป็นผู้ปกครองและผู้พิพากษา?’ แต่พระเจ้าได้ทรงส่งท่านผู้นี้แหละให้เป็นทั้งผู้ปกครองและผู้ไถ่ โดยอาศัยพระหัตถ์ของทูตสวรรค์ที่ปรากฏแก่ท่านที่พุ่มไม้นั้น 36ท่านผู้นี้แหละเป็นผู้นำพวกเขาออกมา โดยกระทำการอัศจรรย์และหมายสำคัญในแผ่นดินอียิปต์ ที่ทะเลแดง และในถิ่นทุรกันดารตลอดสี่สิบปี 37โมเสสผู้นี้แหละเป็นผู้ที่ได้กล่าวแก่ลูกหลานของอิสราเอลว่า ‘พระเจ้าจะทรงตั้งผู้เผยพระวจนะคนหนึ่งขึ้นมาจากท่ามกลางพี่น้องของท่านทั้งหลาย เหมือนเราผู้นี้’ 38ผู้นี้แหละคือโมเสสที่อยู่ในที่ประชุมของอิสราเอลในถิ่นทุรกันดาร ร่วมกับทูตสวรรค์ที่ตรัสกับท่านบนภูเขาซีนาย และร่วมกับบรรพบุรุษของเรา ท่านเป็นผู้รับพระดำรัสอันทรงชีวิตเพื่อส่งต่อแก่เรา 39แต่บรรพบุรุษของเราไม่ยอมเชื่อฟังโมเสส ตรงข้าม พวกเขาปฏิเสธท่านและในใจของพวกเขาก็หันกลับไปยังอียิปต์ 40พวกเขากล่าวกับอาโรนว่า ‘จงทำพระต่าง ๆ ให้แก่พวกเรา ซึ่งจะนำหน้าพวกเราไป เพราะโมเสสคนนี้ที่พาเราออกมาจากแผ่นดินอียิปต์ เราไม่รู้ว่าเกิดอะไรขึ้นกับเขา’ 41ในเวลานั้นพวกเขาจึงสร้างรูปลูกโคขึ้น และนำเครื่องบูชามาถวายแก่รูปเคารพนั้น และต่างพากันชื่นชมยินดีในผลงานของมือของตน 42แต่พระเจ้าทรงหันพระพักตร์ไปจากพวกเขา และทรงปล่อยให้พวกเขาปรนนิบัติกองทัพแห่งฟ้าสวรรค์ ตามที่มีเขียนไว้ในหนังสือของผู้เผยพระวจนะว่า ‘โอ พงศ์พันธุ์อิสราเอลเอ๋ย ตลอดสี่สิบปีในถิ่นทุรกันดาร พวกเจ้าได้ถวายสัตว์บูชาและเครื่องบูชาแก่เราหรือ? 43พวกเจ้าได้แบกพลับพลาของพระโมเลค และดวงดาวของพระเรฟาน คือรูปเคารพที่พวกเจ้าสร้างขึ้นเพื่อนมัสการ ดังนั้นเราจะกวาดต้อนพวกเจ้าไปเป็นเชลยเลยบาบิโลนออกไป’ 44บรรพบุรุษของเรามีพลับพลาแห่งสักขีพยานอยู่ในถิ่นทุรกันดาร ซึ่งสร้างขึ้นตามที่ผู้ตรัสกับโมเสสทรงบัญชาให้สร้างตามแบบที่โมเสสได้เห็นมา 45บรรพบุรุษของเราซึ่งได้รับมรดกพลับพลานั้นก็ได้นำพลับพลาเข้ามาด้วย โดยการนำของโยชูวา ในการยึดครองแผ่นดินของประชาชาติต่าง ๆ ที่พระเจ้าทรงขับไล่ออกไปต่อหน้าบรรพบุรุษของเรา และพลับพลานั้นก็คงอยู่จนถึงสมัยของดาวิด 46ดาวิดได้รับพระกรุณาต่อพระพักตร์พระเจ้า และได้ทูลขอที่จะหาที่ประทับสำหรับพงศ์พันธุ์ยาโคบ 47แต่ซาโลมอนต่างหากที่เป็นผู้สร้างพระนิเวศถวายแด่พระองค์ 48อย่างไรก็ตาม องค์ผู้สูงสุดไม่ได้ประทับอยู่ในที่ซึ่งสร้างด้วยมือมนุษย์ ตามที่ผู้เผยพระวจนะกล่าวไว้ว่า 49‘ฟ้าสวรรค์เป็นบัลลังก์ของเรา และแผ่นดินโลกเป็นที่รองพระบาทของเรา พวกเจ้าจะสร้างพระนิเวศเช่นไรเพื่อเรา องค์พระผู้เป็นเจ้าตรัสดังนี้ หรือที่พำนักของเราจะอยู่ที่ใด? 50มือของเรามิได้สร้างสรรพสิ่งทั้งปวงเหล่านี้หรือ?’ 51ชนชาติคอแข็งกระด้าง ใจและหูที่ยังไม่ได้เข้าสุหนัต ท่านทั้งหลายต่อต้านพระวิญญาณบริสุทธิ์อยู่เสมอ เหมือนอย่างที่บรรพบุรุษของท่านได้ทำ ท่านเองก็ทำเช่นนั้นด้วย 52ผู้เผยพระวจนะคนใดเล่าที่บรรพบุรุษของท่านไม่ได้ข่มเหง? พวกเขาได้ฆ่าแม้ผู้ที่ประกาศล่วงหน้าถึงการเสด็จมาขององค์ผู้ชอบธรรม ซึ่งบัดนี้ท่านทั้งหลายได้เป็นผู้ทรยศและผู้ฆ่าพระองค์นั้นเสียเอง 53ท่านทั้งหลายได้รับพระบัญญัติซึ่งทูตสวรรค์เป็นผู้ประทานให้ แต่กลับไม่ได้รักษาไว้” 54เมื่อคนเหล่านั้นได้ยินดังนั้นก็รู้สึกบาดใจเป็นอย่างยิ่ง และกัดฟันเข้าใส่สเทเฟน 55แต่สเทเฟน เปี่ยมด้วยพระวิญญาณบริสุทธิ์ ได้จ้องมองขึ้นไปยังสวรรค์ และเห็นพระสิริของพระเจ้าและเห็นพระเยซูทรงยืนอยู่ ณ เบื้องขวาพระหัตถ์ของพระเจ้า 56และเขาก็กล่าวว่า “ดูเถิด ข้าพเจ้าเห็นฟ้าสวรรค์เปิดออก และเห็นบุตรมนุษย์ทรงยืนอยู่ ณ เบื้องขวาพระหัตถ์ของพระเจ้า” 57แต่พวกเขาก็ร้องเสียงดังและปิดหูของตนเอง แล้วพร้อมใจกันรี่เข้ามาหาเขา 58พวกเขาจึงลากเขาออกไปนอกเมืองและเริ่มขว้างก้อนหินใส่เขา ฝ่ายพยานทั้งหลายก็วางเสื้อคลุมของตนไว้ที่เท้าของชายหนุ่มคนหนึ่งชื่อเซาโล 59ขณะที่พวกเขากำลังขว้างก้อนหินใส่สเทเฟน เขาก็ร้องทูลว่า “ข้าแต่พระเยซูองค์พระผู้เป็นเจ้า ขอทรงรับจิตวิญญาณของข้าพระองค์เถิด” 60แล้วเขาก็คุกเข่าลงร้องเสียงดังว่า “ข้าแต่องค์พระผู้เป็นเจ้า ขออย่าทรงถือโทษบาปนี้แก่พวกเขาเลย” เมื่อกล่าวดังนี้แล้วเขาก็ล่วงหลับไป

1แล้วมหาปุโรหิตก็ถามว่า “ข้อกล่าวหาเหล่านี้เป็นจริงหรือ?”

2สเทเฟนจึงกล่าวว่า “พี่น้องและท่านบิดาทั้งหลาย จงฟังข้าพเจ้าเถิด พระเจ้าแห่งพระสิริได้ทรงปรากฏต่ออับราฮัมบรรพบุรุษของเรา ขณะที่ท่านยังอยู่ในเมโสโปเตเมีย ก่อนที่ท่านจะตั้งรกรากในเมืองฮาราน

บริบท: สเทเฟนเริ่มต้นคำปราศรัยโดยเรียกพระเจ้าว่า “พระเจ้าแห่งพระสิริ” — คำที่ตอบโต้ข้อกล่าวหาว่าเขาพูดหมิ่นประมาทพระเจ้า (กจ 6:11) โดยตรง การเล่าประวัติศาสตร์ของอิสราเอลตั้งแต่อับราฮัมแสดงให้เห็นว่าพระเจ้าตรัสกับผู้รับใช้ของพระองค์นอกแผ่นดินคานาอัน (เมโสโปเตเมีย) — ซึ่งเป็นการบ่งบอกล่วงหน้าว่าพระเจ้าไม่ได้ถูกจำกัดอยู่ในที่ใดที่หนึ่งรวมถึงพระวิหาร

3และพระองค์ตรัสกับท่านว่า ‘จงออกจากแผ่นดินและเครือญาติของเจ้า และไปยังแผ่นดินที่เราจะสำแดงแก่เจ้า’

4ดังนั้นอับราฮัมจึงออกจากแผ่นดินของชาวเคลเดียและไปตั้งรกรากที่เมืองฮาราน ต่อมาเมื่อบิดาของท่านสิ้นชีวิตแล้ว พระเจ้าทรงย้ายท่านจากที่นั่นมายังแผ่นดินนี้ ซึ่งพวกท่านทั้งหลายอาศัยอยู่ในปัจจุบัน

5พระองค์ไม่ได้ทรงประทานมรดกในแผ่นดินนี้แก่ท่านเลย แม้เพียงพื้นที่เท่าฝ่าเท้าก็ยังไม่มี แต่ทรงสัญญาว่าจะประทานแผ่นดินนี้ให้เป็นกรรมสิทธิ์แก่ท่านและแก่พงศ์พันธุ์ที่จะสืบต่อจากท่าน ทั้ง ๆ ที่ในเวลานั้นท่านยังไม่มีบุตรเลย

บริบท: สเทเฟนเน้นย้ำประเด็นสำคัญทางเทววิทยา — พระเจ้าทรงสัญญาจะประทานแผ่นดินแก่อับราฮัมก่อนที่ท่านจะมีบุตรด้วยซ้ำ การเริ่มต้นของชนชาติอิสราเอลจึงตั้งอยู่บนพระสัญญาและความเชื่อ ไม่ใช่การครอบครองทางกายภาพหรือการสืบเชื้อสายตามธรรมชาติ ซึ่งเป็นแนวคิดที่เปาโลจะขยายความในจดหมายถึงชาวโรมบทที่ 4

6พระเจ้าตรัสดังนี้ว่า พงศ์พันธุ์ของท่านจะเป็นคนต่างด้าวในแผ่นดินของคนอื่น และจะถูกกดขี่ให้เป็นทาสและข่มเหงเป็นเวลาสี่ร้อยปี

7พระเจ้าตรัสว่า ‘แต่เราจะพิพากษาชนชาติที่บังคับพวกเขาให้เป็นทาส และหลังจากนั้นพวกเขาจะออกมาและปรนนิบัติเราในที่นี้’

8แล้วพระเจ้าทรงประทานพันธสัญญาแห่งการเข้าสุหนัตให้แก่ท่าน และดังนี้อับราฮัมจึงให้กำเนิดอิสอัคและให้เขาเข้าสุหนัตในวันที่แปด ส่วนอิสอัคเป็นบิดาของยาโคบ และยาโคบเป็นบิดาของบรรพบุรุษทั้งสิบสองของอิสราเอล

บริบท: ข้อนี้เป็นหัวใจของการโต้แย้งของสเทเฟน — พระเจ้าทรงประทานพันธสัญญาแห่งการเข้าสุหนัตก่อนที่ชนชาติจะมีอยู่จริง ๆ แสดงว่าเอกลักษณ์ของอิสราเอลเกิดจากพระสัญญาของพระเจ้า ไม่ได้เกิดจากพระวิหารหรือแผ่นดินใดเป็นพิเศษ การเข้าสุหนัตในวันที่แปดเป็นกฎในพันธสัญญาเดิม (ปฐก 17:12; ลนต 12:3) ซึ่งยอห์นผู้ให้บัพติศมาและพระเยซูก็ได้รับเช่นกัน (ลก 1:59; 2:21)

9บรรพบุรุษเหล่านั้นเกิดความริษยาโยเซฟ จึงได้ขายเขาเป็นทาสไปยังอียิปต์ แต่พระเจ้าสถิตอยู่กับเขา

บริบท: จุดเริ่มต้นของลวดลายหลักในคำปราศรัยของสเทเฟน — บรรพบุรุษของอิสราเอลเองได้ปฏิเสธผู้ที่พระเจ้าทรงเลือก (โยเซฟ ภายหลังคือโมเสส และสุดท้ายคือพระเยซู) แต่พระเจ้ายังคงทำงานผ่านผู้ที่ถูกปฏิเสธนั้น — ลวดลายนี้เป็นการเตรียมการสำหรับข้อกล่าวหาของสเทเฟนต่อสมาชิกสภาแซนเฮดรินในข้อ 51-52 ว่าพวกเขาทำเช่นเดียวกับบรรพบุรุษของพวกเขา คือปฏิเสธพระเมสสิยาห์

10และพระเจ้าทรงช่วยเขาให้พ้นจากความทุกข์ยากทั้งสิ้น ทรงโปรดปรานและประทานสติปัญญาให้แก่เขาในสายพระเนตรของฟาโรห์กษัตริย์แห่งอียิปต์ ซึ่งทรงตั้งเขาให้เป็นผู้ปกครองเหนืออียิปต์และครัวเรือนทั้งสิ้นของพระองค์

11แล้วเกิดการกันดารอาหารครอบคลุมทั่วทั้งอียิปต์และคานาอันพร้อมด้วยความทุกข์ยากอย่างยิ่ง และบรรพบุรุษของเราก็หาอาหารเลี้ยงชีพไม่ได้

12เมื่อยาโคบได้ยินว่ามีธัญญาหารในอียิปต์ ท่านจึงส่งบรรพบุรุษของเราไปเป็นครั้งแรก

13ในการเดินทางครั้งที่สอง โยเซฟก็เปิดเผยตัวต่อพี่น้องของเขา และตระกูลของโยเซฟก็เป็นที่รู้กันของฟาโรห์

14แล้วโยเซฟก็ส่งคนไปเรียกยาโคบบิดาของเขาและเครือญาติทั้งหมดรวมเจ็ดสิบห้าคนมา

บริบท: ตัวเลข “เจ็ดสิบห้าคน” ตรงกับคำแปลฉบับเซปทัวจินต์ (LXX) ของ ปฐก 46:27 และ ฉธบ 10:22 ในขณะที่ฉบับภาษาฮีบรูเดิม (MT) มีตัวเลข “เจ็ดสิบคน” ความต่างนี้เกิดจากการที่ LXX รวมลูกหลานของโยเซฟห้าคนที่เกิดในอียิปต์ (ปฐก 46:20 ฉบับ LXX) สเทเฟนใช้ตัวเลขตามฉบับเซปทัวจินต์ซึ่งเป็นพระคัมภีร์ที่ผู้ฟังชาวยิวในโลกกรีกจะรู้จักดี การใช้ LXX ของเรายืนยันการปฏิบัติตามประเพณีการแปลของพันธสัญญาใหม่

15ยาโคบจึงลงไปยังอียิปต์ และเวลาต่อมาท่านเองและบรรพบุรุษของเราก็ได้สิ้นชีวิตที่นั่น

16ร่างของพวกเขาได้ถูกย้ายไปยังเมืองเชเคม และถูกฝังไว้ในอุโมงค์ที่อับราฮัมได้ซื้อเป็นเงินจำนวนหนึ่งจากบุตรของฮาโมร์ในเมืองเชเคม

บริบท: สเทเฟนได้รวบรวมเหตุการณ์ในพันธสัญญาเดิมสองเหตุการณ์เข้าด้วยกัน — อับราฮัมซื้อถ้ำที่เฮโบรนจากเอโฟรน (ปฐก 23) และยาโคบซื้อที่ดินที่เชเคมจากบุตรของฮาโมร์ (ปฐก 33:19) รวมทั้งการที่โยเซฟถูกฝังที่เชเคม (ยชว 24:32) การรวบรวมเช่นนี้เป็นวิธีการเล่าประวัติศาสตร์แบบสรุปย่อในธรรมเนียมศาสตราจารย์ยิวโบราณ และไม่ได้เปลี่ยนแปลงสาระสำคัญในข้อโต้แย้งของสเทเฟน ทั้งอับราฮัมและยาโคบได้ซื้อที่ดินเป็นอุโมงค์ฝังศพก่อนที่แผ่นดินคานาอันจะเป็นของอิสราเอล

17เมื่อเวลาแห่งพระสัญญาที่พระเจ้าได้ทรงให้ไว้กับอับราฮัมใกล้เข้ามา ประชากรของเราในอียิปต์ก็เจริญทวีคูณเพิ่มมากขึ้น

18จนกระทั่งมีกษัตริย์อีกองค์หนึ่งขึ้นครองอียิปต์ ซึ่งไม่รู้จักโยเซฟ

19กษัตริย์องค์นี้ใช้เล่ห์กลต่อชนชาติของเรา และข่มเหงบรรพบุรุษของเราให้ทิ้งทารกของตนไว้ข้างนอก เพื่อไม่ให้มีชีวิตรอด

20ในเวลานั้นเองโมเสสก็ถือกำเนิดขึ้น และเป็นเด็กที่งดงามในสายพระเนตรของพระเจ้า ท่านได้รับการเลี้ยงดูในบ้านของบิดาเป็นเวลาสามเดือน

21เมื่อเขาถูกทิ้งไว้ข้างนอก ธิดาของฟาโรห์ก็เก็บเขาขึ้นมาและเลี้ยงดูเขาเสมือนเป็นบุตรของตน

22โมเสสจึงได้รับการศึกษาในสรรพวิทยาการของชาวอียิปต์ และเป็นผู้มีอำนาจทั้งในถ้อยคำและการกระทำของเขา

23เมื่อโมเสสมีอายุครบสี่สิบปี ท่านก็มีใจคิดที่จะไปเยี่ยมพี่น้องของท่านคือลูกหลานของอิสราเอล

24เมื่อท่านเห็นคนหนึ่งถูกข่มเหง ก็เข้าไปป้องกันและแก้แค้นแทนผู้ที่ถูกกดขี่ โดยประหารชาวอียิปต์คนนั้น

25ท่านคิดว่าพี่น้องของท่านจะเข้าใจว่าพระเจ้าทรงใช้มือของท่านช่วยพวกเขาให้รอด แต่พวกเขาหาได้เข้าใจไม่

บริบท: ข้อนี้เป็นจุดสำคัญในคำปราศรัยของสเทเฟน — โมเสสคิดว่าพี่น้องของตนจะจดจำเขาในฐานะผู้ช่วยกู้ที่พระเจ้าทรงส่งมา แต่พวกเขาไม่เข้าใจและปฏิเสธเขา รูปแบบของการ “ถูกปฏิเสธโดยคนของตน” นี้จะปรากฏอีกครั้งเมื่อสเทเฟนชี้ว่าบรรพบุรุษของอิสราเอลได้ปฏิเสธโมเสส (ข้อ 35, 39) และในที่สุดก็ปฏิเสธ “องค์ผู้ชอบธรรม” คือพระเยซู (ข้อ 52)

26วันรุ่งขึ้นท่านเข้าไปหาชาวอิสราเอลสองคนซึ่งกำลังทะเลาะกัน และพยายามคืนดีกันให้พวกเขาโดยกล่าวว่า ‘ท่านทั้งสอง เป็นพี่น้องกันแล้ว ทำไมจึงทำร้ายซึ่งกันและกันเล่า?’

27แต่คนที่ทำผิดต่อเพื่อนบ้านของตนก็ผลักโมเสสออกไปและกล่าวว่า ‘ใครเล่าตั้งท่านให้เป็นผู้ปกครองและผู้พิพากษาเหนือพวกเรา?’

28‘ท่านต้องการจะฆ่าข้าเหมือนที่ฆ่าชาวอียิปต์เมื่อวานนี้หรือ?’

29เมื่อได้ยินคำเช่นนั้น โมเสสก็หนีไป และกลายเป็นคนต่างด้าวในแผ่นดินมีเดียน ที่นั่นท่านได้ให้กำเนิดบุตรชายสองคน

30เมื่อเวลาสี่สิบปีผ่านไปแล้ว ทูตสวรรค์ได้ปรากฏแก่โมเสสในถิ่นทุรกันดารแห่งภูเขาซีนาย ท่ามกลางเปลวไฟในพุ่มไม้

31โมเสสเห็นก็อัศจรรย์ใจในนิมิตนั้น เมื่อท่านเข้าไปใกล้เพื่อจะดูให้ละเอียด ก็มีพระสุรเสียงขององค์พระผู้เป็นเจ้ามาถึงท่านว่า

32‘เราเป็นพระเจ้าของบรรพบุรุษของเจ้า พระเจ้าของอับราฮัม พระเจ้าของอิสอัค และพระเจ้าของยาโคบ’ โมเสสตัวสั่นด้วยความกลัวและไม่กล้าที่จะมอง

บริบท: พระวาจาของพระเจ้าที่ตรัสกับโมเสสในพุ่มไม้เพลิงนี้เป็นพื้นฐานของการตอบของพระเยซูต่อพวกสะดูสีเกี่ยวกับการฟื้นคืนพระชนม์ (มธ 22:32; มก 12:26; ลก 20:37) พระเยซูทรงอ้างข้อนี้เพื่อพิสูจน์ว่าคนตายจะฟื้นคืนชีวิต — เพราะพระเจ้าทรงตรัสว่าพระองค์ “เป็น” พระเจ้าของอับราฮัม อิสอัค และยาโคบ ไม่ใช่ “เคยเป็น” แสดงว่าบรรพบุรุษเหล่านั้นยังมีชีวิตอยู่ต่อพระพักตร์พระองค์

33องค์พระผู้เป็นเจ้าตรัสกับท่านว่า ‘จงถอดรองเท้าของเจ้าออกเสีย เพราะที่ซึ่งเจ้ายืนอยู่นั้นเป็นที่บริสุทธิ์’

34‘เราได้เห็นความทุกข์ยากของประชากรของเราที่อยู่ในอียิปต์อย่างถ่องแท้ และได้ยินเสียงคร่ำครวญของพวกเขาแล้ว จึงได้ลงมาเพื่อช่วยพวกเขาให้พ้น บัดนี้จงมาเถิด เราจะส่งเจ้าไปยังอียิปต์’

35โมเสสผู้นี้แหละที่พวกเขาปฏิเสธโดยกล่าวว่า ‘ใครเล่าตั้งท่านให้เป็นผู้ปกครองและผู้พิพากษา?’ แต่พระเจ้าได้ทรงส่งท่านผู้นี้แหละให้เป็นทั้งผู้ปกครองและผู้ไถ่ โดยอาศัยพระหัตถ์ของทูตสวรรค์ที่ปรากฏแก่ท่านที่พุ่มไม้นั้น

บริบท: ข้อ 35-38 ใช้คำ “โมเสสผู้นี้” ซ้ำกันสี่ครั้งเพื่อย้ำบทบาทของโมเสส (ดู uW TN figs-litany) สเทเฟนจงใจสร้างจังหวะวาทศิลป์นี้เพื่อสร้างความสัมพันธ์กับพระเยซู — ผู้ที่ถูกปฏิเสธแต่พระเจ้าทรงส่งมาเป็นผู้ไถ่ (ข้อ 52 จะเชื่อมโยงโดยตรง) การใช้คำว่า “ผู้ไถ่” (λυτρωτής) กับโมเสสในข้อนี้เป็นครั้งเดียวในพันธสัญญาใหม่ สะท้อนบทบาทต้นแบบของการไถ่ที่พระคริสต์ทรงสำเร็จในที่สุด

36ท่านผู้นี้แหละเป็นผู้นำพวกเขาออกมา โดยกระทำการอัศจรรย์และหมายสำคัญในแผ่นดินอียิปต์ ที่ทะเลแดง และในถิ่นทุรกันดารตลอดสี่สิบปี

37โมเสสผู้นี้แหละเป็นผู้ที่ได้กล่าวแก่ลูกหลานของอิสราเอลว่า ‘พระเจ้าจะทรงตั้งผู้เผยพระวจนะคนหนึ่งขึ้นมาจากท่ามกลางพี่น้องของท่านทั้งหลาย เหมือนเราผู้นี้’

บริบท: คำพยากรณ์ของโมเสสใน ฉธบ 18:15, 18 ที่ว่าพระเจ้าจะทรงตั้งผู้เผยพระวจนะคนหนึ่งขึ้นมา “เหมือนเรา” ได้กลายเป็นหลักคำสอนสำคัญของคริสตจักรยุคแรกในการแสดงว่าพระเยซูคือผู้สำเร็จพระสัญญานั้น (ดู กจ 3:22 ที่เปโตรได้ใช้ข้อเดียวกันในคำเทศนาของเขา) สเทเฟนกำลังวางรากฐานข้อโต้แย้งว่า การปฏิเสธพระเยซูก็คือการปฏิเสธคำพยากรณ์ของโมเสสเอง

38ผู้นี้แหละคือโมเสสที่อยู่ในที่ประชุมของอิสราเอลในถิ่นทุรกันดาร ร่วมกับทูตสวรรค์ที่ตรัสกับท่านบนภูเขาซีนาย และร่วมกับบรรพบุรุษของเรา ท่านเป็นผู้รับพระดำรัสอันทรงชีวิตเพื่อส่งต่อแก่เรา

39แต่บรรพบุรุษของเราไม่ยอมเชื่อฟังโมเสส ตรงข้าม พวกเขาปฏิเสธท่านและในใจของพวกเขาก็หันกลับไปยังอียิปต์

40พวกเขากล่าวกับอาโรนว่า ‘จงทำพระต่าง ๆ ให้แก่พวกเรา ซึ่งจะนำหน้าพวกเราไป เพราะโมเสสคนนี้ที่พาเราออกมาจากแผ่นดินอียิปต์ เราไม่รู้ว่าเกิดอะไรขึ้นกับเขา’

41ในเวลานั้นพวกเขาจึงสร้างรูปลูกโคขึ้น และนำเครื่องบูชามาถวายแก่รูปเคารพนั้น และต่างพากันชื่นชมยินดีในผลงานของมือของตน

42แต่พระเจ้าทรงหันพระพักตร์ไปจากพวกเขา และทรงปล่อยให้พวกเขาปรนนิบัติกองทัพแห่งฟ้าสวรรค์ ตามที่มีเขียนไว้ในหนังสือของผู้เผยพระวจนะว่า ‘โอ พงศ์พันธุ์อิสราเอลเอ๋ย ตลอดสี่สิบปีในถิ่นทุรกันดาร พวกเจ้าได้ถวายสัตว์บูชาและเครื่องบูชาแก่เราหรือ?

บริบท: ข้อ 42-43 สเทเฟนยกคำพยากรณ์จากอาโมส 5:25-27 ฉบับเซปทัวจินต์ (LXX) ซึ่งมีชื่อเทพ “โมเลค” และ “เรฟาน” ที่ไม่ปรากฏในฉบับภาษาฮีบรูเดิม (MT มี “สิคคุท” และ “คียูน”) ฉบับ LXX ตีความการนับถือเทพดวงดาวของอิสราเอลในแง่ของเทพประจำดาวเสาร์ (Saturn) และเทพโมเลค ซึ่งเป็นการใช้ประวัติศาสตร์พันธสัญญาเดิมที่สเทเฟนรับจากธรรมเนียม LXX ที่อัครสาวกทุกคนใช้

43พวกเจ้าได้แบกพลับพลาของพระโมเลค และดวงดาวของพระเรฟาน คือรูปเคารพที่พวกเจ้าสร้างขึ้นเพื่อนมัสการ ดังนั้นเราจะกวาดต้อนพวกเจ้าไปเป็นเชลยเลยบาบิโลนออกไป’

44บรรพบุรุษของเรามีพลับพลาแห่งสักขีพยานอยู่ในถิ่นทุรกันดาร ซึ่งสร้างขึ้นตามที่ผู้ตรัสกับโมเสสทรงบัญชาให้สร้างตามแบบที่โมเสสได้เห็นมา

45บรรพบุรุษของเราซึ่งได้รับมรดกพลับพลานั้นก็ได้นำพลับพลาเข้ามาด้วย โดยการนำของโยชูวา ในการยึดครองแผ่นดินของประชาชาติต่าง ๆ ที่พระเจ้าทรงขับไล่ออกไปต่อหน้าบรรพบุรุษของเรา และพลับพลานั้นก็คงอยู่จนถึงสมัยของดาวิด

บริบท: จุดสำคัญในการแปล — คำว่า “Ἰησοῦς” (Iēsous) ในข้อนี้ ไม่ใช่หมายถึงพระเยซู แต่เป็นการทับศัพท์ภาษากรีกของชื่อ “โยชูวา” (Yehoshua ในภาษาฮีบรู) ผู้ที่นำอิสราเอลเข้ายึดครองแผ่นดินคานาอันหลังจากการเสียชีวิตของโมเสส (ยชว 1:1-11) การใช้ภาษากรีกเดียวกันสำหรับชื่อทั้งสอง (Ἰησοῦς = โยชูวา / เยซูส) เน้นให้เห็นรูปแบบต้นแบบในพระคัมภีร์ — โยชูวา “ผู้ช่วยกู้” พาประชากรเข้าสู่ดินแดนแห่งพระสัญญาเป็นภาพล่วงหน้าของพระเยซูผู้ทรงพาเราเข้าสู่การพำนักนิรันดร์ (ฮบ 4:8-11)

46ดาวิดได้รับพระกรุณาต่อพระพักตร์พระเจ้า และได้ทูลขอที่จะหาที่ประทับสำหรับพงศ์พันธุ์ยาโคบ

47แต่ซาโลมอนต่างหากที่เป็นผู้สร้างพระนิเวศถวายแด่พระองค์

48อย่างไรก็ตาม องค์ผู้สูงสุดไม่ได้ประทับอยู่ในที่ซึ่งสร้างด้วยมือมนุษย์ ตามที่ผู้เผยพระวจนะกล่าวไว้ว่า

บริบท: ใจความหลักของสเทเฟน — พระเจ้าผู้สูงสุดไม่ได้ถูกจำกัดอยู่ภายในสิ่งก่อสร้างของมนุษย์ ประเด็นนี้ไม่ใช่การโจมตีพระวิหารในฐานะสถาบัน (ซึ่งโซโลมอนเองก็ได้ยอมรับไว้แล้วใน 1 พกษ 8:27 “แต่แท้จริงพระเจ้าจะประทับอยู่บนแผ่นดินโลกหรือ?”) แต่เป็นการตอบข้อกล่าวหาที่ว่าสเทเฟนพูดต่อต้านพระวิหาร สเทเฟนแสดงว่าเขาเข้าใจพระคัมภีร์เดิมอย่างถูกต้อง — ผู้เผยพระวจนะอิสยาห์เองก็ได้ประกาศสิ่งเดียวกัน (อสย 66:1-2)

49‘ฟ้าสวรรค์เป็นบัลลังก์ของเรา และแผ่นดินโลกเป็นที่รองพระบาทของเรา พวกเจ้าจะสร้างพระนิเวศเช่นไรเพื่อเรา องค์พระผู้เป็นเจ้าตรัสดังนี้ หรือที่พำนักของเราจะอยู่ที่ใด?

50มือของเรามิได้สร้างสรรพสิ่งทั้งปวงเหล่านี้หรือ?’

51ชนชาติคอแข็งกระด้าง ใจและหูที่ยังไม่ได้เข้าสุหนัต ท่านทั้งหลายต่อต้านพระวิญญาณบริสุทธิ์อยู่เสมอ เหมือนอย่างที่บรรพบุรุษของท่านได้ทำ ท่านเองก็ทำเช่นนั้นด้วย

บริบท: ข้อนี้เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในคำปราศรัย สเทเฟนเลิกพูดว่า “บรรพบุรุษของเรา” และเริ่มพูดว่า “บรรพบุรุษของท่านทั้งหลาย” — การเปลี่ยนสรรพนามนี้ทำให้ข้อกล่าวหาที่เขากำลังจะตามมารุนแรงยิ่งขึ้น สำนวน “คอแข็ง” มาจาก อพย 32:9 และ 33:3, 5 — คำที่พระเจ้าทรงใช้ประณามอิสราเอลที่นมัสการรูปลูกโคทองคำ และ “ใจที่ยังไม่ได้เข้าสุหนัต” มาจาก ลนต 26:41; ฉธบ 10:16; ยรม 4:4 การที่สเทเฟนใช้สำนวนเหล่านี้คือการอ้างคำพยากรณ์ของพระเจ้าเองที่ประณามอิสราเอลว่าเป็นผู้ละเมิดพันธสัญญา

52ผู้เผยพระวจนะคนใดเล่าที่บรรพบุรุษของท่านไม่ได้ข่มเหง? พวกเขาได้ฆ่าแม้ผู้ที่ประกาศล่วงหน้าถึงการเสด็จมาขององค์ผู้ชอบธรรม ซึ่งบัดนี้ท่านทั้งหลายได้เป็นผู้ทรยศและผู้ฆ่าพระองค์นั้นเสียเอง

53ท่านทั้งหลายได้รับพระบัญญัติซึ่งทูตสวรรค์เป็นผู้ประทานให้ แต่กลับไม่ได้รักษาไว้”

54เมื่อคนเหล่านั้นได้ยินดังนั้นก็รู้สึกบาดใจเป็นอย่างยิ่ง และกัดฟันเข้าใส่สเทเฟน

55แต่สเทเฟน เปี่ยมด้วยพระวิญญาณบริสุทธิ์ ได้จ้องมองขึ้นไปยังสวรรค์ และเห็นพระสิริของพระเจ้าและเห็นพระเยซูทรงยืนอยู่ ณ เบื้องขวาพระหัตถ์ของพระเจ้า

บริบท: ภาพของพระเยซูที่ทรง “ยืน” ที่เบื้องขวาพระหัตถ์ของพระเจ้าเป็นเอกลักษณ์เฉพาะของข้อนี้ในพันธสัญญาใหม่ ในที่อื่นพระเยซูทรง “ประทับ” (นั่ง) ที่เบื้องขวา (มธ 26:64; ฮบ 1:3; 10:12; 12:2; วว 3:21) นักตีความพระคัมภีร์หลายคนเข้าใจว่าพระเยซูทรงยืนขึ้นเพื่อต้อนรับสเทเฟนผู้เป็นมรณสักขีคนแรก หรือเพื่อทำหน้าที่เป็นพยานยืนยันเขาต่อพระพักตร์พระบิดา ท่าทรงยืนแสดงให้เห็นว่าพระเยซูทรงเห็นและทรงยืนยันการเป็นพยานของสเทเฟนในเวลาที่เขาใกล้สิ้นชีวิต

56และเขาก็กล่าวว่า “ดูเถิด ข้าพเจ้าเห็นฟ้าสวรรค์เปิดออก และเห็นบุตรมนุษย์ทรงยืนอยู่ ณ เบื้องขวาพระหัตถ์ของพระเจ้า”

57แต่พวกเขาก็ร้องเสียงดังและปิดหูของตนเอง แล้วพร้อมใจกันรี่เข้ามาหาเขา

58พวกเขาจึงลากเขาออกไปนอกเมืองและเริ่มขว้างก้อนหินใส่เขา ฝ่ายพยานทั้งหลายก็วางเสื้อคลุมของตนไว้ที่เท้าของชายหนุ่มคนหนึ่งชื่อเซาโล

บริบท: ข้อนี้เป็นครั้งแรกที่ชื่อ “เซาโล” (ภายหลังคืออัครสาวกเปาโล) ปรากฏในพันธสัญญาใหม่ การที่ลูการะบุชื่อของเขาในเหตุการณ์สำคัญเช่นนี้เป็นการบอกใบ้ล่วงหน้าถึงบทบาทของเปาโลในส่วนที่เหลือของหนังสือกิจการ ชายหนุ่มที่เฝ้าเสื้อคลุมของผู้ขว้างก้อนหินในวันนี้ จะกลายเป็นผู้ถูกข่มเหงเพื่อพระคริสต์ในภายหลัง (ดู กจ 9:1-19 การกลับใจของเซาโล)

59ขณะที่พวกเขากำลังขว้างก้อนหินใส่สเทเฟน เขาก็ร้องทูลว่า “ข้าแต่พระเยซูองค์พระผู้เป็นเจ้า ขอทรงรับจิตวิญญาณของข้าพระองค์เถิด”

บริบท: คำอธิษฐานของสเทเฟน “ขอทรงรับจิตวิญญาณของข้าพระองค์” สะท้อนคำสุดท้ายของพระเยซูบนไม้กางเขน “ข้าแต่พระบิดา ข้าพระองค์ฝากจิตวิญญาณของข้าพระองค์ไว้ในพระหัตถ์ของพระองค์” (ลก 23:46) การเลียนแบบที่สำคัญคือ — พระเยซูทรงฝากวิญญาณต่อพระบิดา สเทเฟนฝากวิญญาณต่อพระเยซู แสดงว่าสเทเฟนเข้าใจว่าพระเยซูทรงมีอำนาจเช่นเดียวกับพระบิดาในการรับวิญญาณของผู้เชื่อที่เสียชีวิต ข้อนี้เป็นหลักฐานเริ่มแรกของการเคารพนมัสการพระเยซูในฐานะพระเจ้า

60แล้วเขาก็คุกเข่าลงร้องเสียงดังว่า “ข้าแต่องค์พระผู้เป็นเจ้า ขออย่าทรงถือโทษบาปนี้แก่พวกเขาเลย” เมื่อกล่าวดังนี้แล้วเขาก็ล่วงหลับไป

บริบท: คำอธิษฐานสุดท้ายของสเทเฟน “ขออย่าทรงถือโทษบาปนี้แก่พวกเขาเลย” สะท้อนคำอธิษฐานของพระเยซูบนไม้กางเขน “ข้าแต่พระบิดา ขอทรงโปรดยกโทษพวกเขาเพราะเขาไม่รู้ว่าตนกำลังทำอะไร” (ลก 23:34) สเทเฟนเลียนแบบพระเจ้าของเขาแม้ในการยกโทษให้ผู้ฆ่าของตน คำว่า “ล่วงหลับไป” (ἐκοιμήθη) เป็นสำนวนสุภาพของคริสเตียนยุคแรกในการพูดถึงการเสียชีวิตของผู้เชื่อ ซึ่งสื่อถึงความหวังในการฟื้นคืนชีวิต (ดู 1 คร 15:6, 18, 20, 51; 1 ธส 4:13-15)

บริบท (context) notes are editorial commentary — not part of the biblical text.