บทที่ 17

1เมื่อพวกท่านเดินทางผ่านเมืองอัมฟิโปลิสและเมืองอปอลโลเนียแล้ว ก็มาถึงเมืองเธสะโลนิกา ซึ่งมีธรรมศาลาของพวกยิวอยู่ที่นั่น 2ตามที่เปาโลเคยปฏิบัติเป็นประจำ ท่านเข้าไปหาพวกเขา และในสามวันสะบาโต ท่านโต้แย้งกับพวกเขาจากพระคัมภีร์ 3โดยอธิบายและพิสูจน์ว่าพระคริสต์จำเป็นต้องทนทุกข์และเป็นขึ้นจากความตาย และว่า “พระเยซูผู้นี้ที่ข้าพเจ้ากำลังประกาศแก่พวกท่าน คือพระคริสต์” 4บางคนในพวกเขาก็เชื่อและเข้าสมทบกับเปาโลและสิลาส รวมทั้งชาวกรีกที่ยำเกรงพระเจ้าจำนวนมาก และสตรีชั้นสูงไม่น้อย 5แต่พวกผู้นำชาวยิวเกิดความริษยา จึงเอาคนเลวๆ บางคนจากตลาด ก่อตัวเป็นฝูงชนวุ่นวาย และทำให้เมืองเกิดจลาจล พวกเขาบุกบ้านของยาโสน หวังจะนำเปาโลกับสิลาสออกมามอบให้ฝูงชน 6เมื่อไม่พบเปาโลกับสิลาส พวกเขาจึงลากยาโสนและพี่น้องบางคนไปหาบรรดาเจ้าหน้าที่ปกครองเมือง ร้องตะโกนว่า “คนเหล่านี้ที่ก่อความวุ่นวายไปทั่วโลก บัดนี้ก็มาถึงที่นี่ด้วย 7ซึ่งยาโสนได้ต้อนรับเข้าบ้าน และคนเหล่านี้ทุกคนกระทำการขัดต่อพระราชโองการของซีซาร์ โดยกล่าวว่ามีกษัตริย์อีกพระองค์หนึ่งคือพระเยซู” 8คำกล่าวเช่นนี้ทำให้ฝูงชนและบรรดาเจ้าหน้าที่ปกครองเมืองวุ่นวายใจ 9เมื่อได้รับเงินประกันจากยาโสนและคนอื่นๆ แล้ว ก็ปล่อยพวกเขาไป 10พี่น้องส่งเปาโลและสิลาสออกไปยังเมืองเบโรอาในเวลากลางคืนทันที เมื่อทั้งสองมาถึงก็เข้าไปในธรรมศาลาของพวกยิว 11ชาวเบโรอาเหล่านี้มีน้ำใจประเสริฐกว่าชาวเธสะโลนิกา พวกเขารับพระวจนะด้วยความกระตือรือร้นยิ่งนัก และค้นดูพระคัมภีร์ทุกวันเพื่อดูว่าสิ่งเหล่านี้เป็นจริงตามนั้นหรือไม่ 12ดังนั้นในพวกเขาก็มีหลายคนเชื่อ ทั้งสตรีชาวกรีกชั้นสูงและบุรุษไม่น้อย 13แต่เมื่อพวกผู้นำชาวยิวจากเมืองเธสะโลนิกาทราบว่า เปาโลกำลังประกาศพระวจนะของพระเจ้าในเมืองเบโรอาด้วย พวกเขาก็ไปที่นั่นเพื่อปลุกปั่นและก่อกวนหมู่ชน 14พี่น้องจึงรีบส่งเปาโลออกไปยังชายทะเลทันที แต่สิลาสและทิโมธียังคงอยู่ที่นั่น 15ผู้ที่นำส่งเปาโลพาท่านไปจนถึงเมืองเอเธนส์ และได้รับคำสั่งให้สิลาสและทิโมธีรีบมาหาเปาโลโดยเร็วที่สุดเท่าที่จะเป็นได้ แล้วก็จากไป 16ขณะที่เปาโลกำลังรอสิลาสและทิโมธีอยู่ในเมืองเอเธนส์ ใจของท่านเดือดร้อนยิ่งนักเมื่อเห็นว่าทั่วเมืองนั้นเต็มไปด้วยรูปเคารพ 17ดังนั้นท่านจึงโต้แย้งในธรรมศาลากับพวกยิวและคนต่างชาติที่ยำเกรงพระเจ้า และในตลาดทุกวันกับผู้คนที่ผ่านไปมา 18นักปรัชญากลุ่มเอปิคิวเรียนและสโตอิกบางคนก็เข้าโต้เถียงกับท่านด้วย บางคนพูดว่า “คนช่างเก็บเล็กผสมน้อยคนนี้กำลังจะพูดอะไร?” และบางคนพูดว่า “ดูเหมือนเขาเป็นผู้ประกาศเรื่องเทพเจ้าต่างชาติ” เพราะท่านกำลังประกาศข่าวประเสริฐเรื่องพระเยซูและการเป็นขึ้นจากความตาย 19พวกเขาจึงนำท่านไปยังอาเรโอปากัส ทูลถามว่า “พวกเราขอทราบได้ไหมว่า คำสอนใหม่นี้ที่ท่านกำลังกล่าวคืออะไร? 20เพราะท่านนำเรื่องแปลกๆ บางอย่างมาให้พวกเราได้ยิน ดังนั้นเราจึงต้องการทราบว่าเรื่องเหล่านี้หมายความว่าอย่างไร” 21ชาวเอเธนส์และชาวต่างชาติที่อาศัยอยู่ที่นั่น ใช้เวลาว่างทำสิ่งใดไม่มากไปกว่าการพูดหรือฟังสิ่งใหม่ล่าสุด 22เปาโลจึงยืนขึ้นท่ามกลางสภาอาเรโอปากัสและกล่าวว่า “ชาวเอเธนส์ทั้งหลาย ข้าพเจ้าเห็นว่าพวกท่านเคร่งครัดในศาสนาเป็นพิเศษในทุกๆ ด้าน 23เพราะเมื่อข้าพเจ้าเดินผ่านและพิจารณาสิ่งที่พวกท่านนมัสการ ข้าพเจ้ายังได้พบแท่นบูชาแห่งหนึ่ง ซึ่งจารึกไว้ว่า “แด่พระเจ้าที่ไม่รู้จัก” ดังนั้น สิ่งที่พวกท่านนมัสการโดยไม่รู้จักนั้น สิ่งนี้แหละที่ข้าพเจ้าประกาศให้พวกท่าน 24พระเจ้าผู้ทรงสร้างโลกและทุกสิ่งที่อยู่ในโลก พระองค์นี้ทรงเป็นเจ้าแห่งฟ้าสวรรค์และแผ่นดินโลก ไม่ได้ประทับในวิหารที่สร้างขึ้นด้วยมือมนุษย์ 25ทั้งไม่ทรงรับการปรนนิบัติจากมือมนุษย์ ราวกับว่าทรงต้องการสิ่งใด ในเมื่อพระองค์เองทรงประทานชีวิต ลมหายใจ และทุกสิ่งแก่ทุกคน 26และจากบุรุษคนเดียว พระองค์ทรงสร้างทุกประชาชาติของมนุษย์ให้อาศัยอยู่ทั่วพื้นพิภพ ทรงกำหนดวาระเวลาที่ทรงตั้งไว้ และเขตแดนแห่งที่อยู่อาศัยของพวกเขา 27เพื่อให้พวกเขาแสวงหาพระเจ้า โดยหวังว่าพวกเขาจะคลำหาและพบพระองค์ แม้พระองค์อยู่ไม่ไกลจากเราแต่ละคนเลย 28เพราะ “ในพระองค์ เราดำรงชีวิต เคลื่อนไหว และเป็นอยู่” ดังที่นักกวีบางคนของพวกท่านก็กล่าวไว้ว่า “เพราะพวกเราเป็นเชื้อสายของพระองค์ด้วย” 29ดังนั้น เมื่อเราเป็นเชื้อสายของพระเจ้า เราไม่ควรคิดว่าพระเจ้าทรงเป็นเหมือนทอง เงิน หรือหิน รูปสลักโดยฝีมือและจินตนาการของมนุษย์ 30ดังนั้น แม้พระเจ้าทรงมองข้ามวาระแห่งความไม่รู้นั้นไปแล้ว แต่บัดนี้ทรงบัญชาแก่มนุษย์ทุกคนในทุกที่ให้กลับใจ 31เพราะพระองค์ทรงกำหนดวันหนึ่งไว้ ในวันนั้นจะทรงพิพากษาโลกด้วยความชอบธรรม โดยบุรุษผู้หนึ่งซึ่งทรงแต่งตั้งไว้ และทรงประทานหลักฐานให้แก่ทุกคน โดยทรงให้บุรุษผู้นั้นเป็นขึ้นจากความตาย” 32เมื่อพวกเขาได้ยินเรื่องการเป็นขึ้นจากความตาย บางคนก็เยาะเย้ย แต่บางคนกล่าวว่า “เราจะฟังท่านในเรื่องนี้อีกครั้งหนึ่ง” 33เปาโลจึงออกไปจากท่ามกลางพวกเขา 34แต่มีบางคนที่เข้าร่วมกับท่านและได้เชื่อ ในบรรดาคนเหล่านั้นมีดิโอนีซิอัส สมาชิกสภาอาเรโอปากัส และสตรีคนหนึ่งชื่อดามาริส กับคนอื่นๆ ที่อยู่กับพวกเขาด้วย

1เมื่อพวกท่านเดินทางผ่านเมืองอัมฟิโปลิสและเมืองอปอลโลเนียแล้ว ก็มาถึงเมืองเธสะโลนิกา ซึ่งมีธรรมศาลาของพวกยิวอยู่ที่นั่น

บริบท: บทที่ 17 เปิดด้วยการเดินทางจากฟีลิปปี (กจ. 16) ไปทางตะวันตกเฉียงใต้ตามถนน Via Egnatia ของโรมัน ผ่านเมืองอัมฟิโปลิส (≈48 กม.) และอปอลโลเนีย (≈48 กม.) ถึงเมืองเธสะโลนิกา (อีก ≈58 กม.) ซึ่งเป็นเมืองหลวงและเมืองท่าใหญ่ของแคว้นมาซิโดเนีย ลูกาให้รายละเอียดทางภูมิศาสตร์ของถนนสายจักรวรรดิอย่างละเอียดเพราะเปาโลกำลังเดินทางบนแกนหลักของระบบคมนาคมโรมัน — เส้นทางยุทธศาสตร์สำหรับการแพร่กระจายข่าวประเสริฐทั่วโลกเมดิเตอร์เรเนียน เธสะโลนิกาจะกลายเป็นผู้รับจดหมาย 1-2 เธสะโลนิกาในเวลาต่อมา “ลูกาทรงทิ้งไว้ที่ฟีลิปปี” (we-section ของ กจ. 16:10-40 ปิดที่ 16:40 และไม่กลับมาอีกจนถึง 20:5) ดังนั้นผู้บรรยายของบทนี้กลับเป็นบุคคลที่สาม

2ตามที่เปาโลเคยปฏิบัติเป็นประจำ ท่านเข้าไปหาพวกเขา และในสามวันสะบาโต ท่านโต้แย้งกับพวกเขาจากพระคัมภีร์

บริบท: คำว่า “ตามที่เปาโลเคยปฏิบัติ” (κατὰ τὸ εἰωθός) เป็นวลีลูกายืนยันยุทธศาสตร์มิชชันของเปาโลที่ประกาศแก่ชาวยิวก่อน — สอดคล้องกับ รม. 1:16 “แก่ยิวก่อนแล้วแก่ชาวกรีกด้วย” แม้หลังจากการประกาศที่อันทิโอกแห่งปิสิเดียในข้อ 13:46 ที่ดูเหมือนเปาโลประกาศ “หันไปหาคนต่างชาติ” เปาโลก็ยังคงเข้าธรรมศาลาก่อนทุกเมืองเป็นกิจวัตร “สามวันสะบาโต” = สามสัปดาห์ติดต่อกัน แต่อาจไม่ใช่ระยะเวลาทั้งหมดที่เปาโลอยู่ในเธสะโลนิกา — จาก 1 ธส. 2:9 และ ฟป. 4:16 ดูเหมือนเปาโลอยู่ที่นั่นนานพอที่จะทำงานหาเลี้ยงชีพและรับของถวายสองครั้งจากฟีลิปปี

3โดยอธิบายและพิสูจน์ว่าพระคริสต์จำเป็นต้องทนทุกข์และเป็นขึ้นจากความตาย และว่า “พระเยซูผู้นี้ที่ข้าพเจ้ากำลังประกาศแก่พวกท่าน คือพระคริสต์”

บริบท: เปาโลใช้แนวการเทศนาเดียวกับเปโตรในวันเพ็นเทคอสต์ (กจ. 2) และที่อันทิโอกแห่งปิสิเดีย (กจ. 13) — แสดงจากพระคัมภีร์ภาคพันธสัญญาเดิมว่าพระเมสสิยาห์ต้องทนทุกข์และเป็นขึ้นจากตาย จากนั้นจึงระบุว่า “พระเยซูคือพระเมสสิยาห์ผู้นั้น” ข้อความหลักของลูกาในที่นี้คือพระคริสต์ที่ทนทุกข์และเป็นขึ้นมาเป็นเรื่องที่อยู่ในพระคัมภีร์ตั้งแต่ต้น (อสย. 53; สดด. 16; สดด. 22; สดด. 110) — ไม่ใช่ความคิดใหม่ที่ขัดกับพระธรรมเดิม แต่เป็นความสำเร็จของพระธรรมเดิม คำว่า “จำเป็น” (ἔδει) เป็นคำที่ลูกาใช้สำหรับแผนการของพระเจ้า (ลก. 24:7, 24:26, 24:44 — พระเยซูทรงสอนสาวกใช้ ἔδει เกี่ยวกับการทนทุกข์ของพระคริสต์ในตอนเย็นวันเป็นขึ้นมา)

4บางคนในพวกเขาก็เชื่อและเข้าสมทบกับเปาโลและสิลาส รวมทั้งชาวกรีกที่ยำเกรงพระเจ้าจำนวนมาก และสตรีชั้นสูงไม่น้อย

บริบท: ผู้กลับใจในเธสะโลนิกามีสามกลุ่ม: (1) ชาวยิวบางคน, (2) ชาวกรีก “ผู้ยำเกรงพระเจ้า” (σεβόμενοι — ผู้ที่นมัสการพระเจ้าของอิสราเอลแต่ยังไม่ได้รับพิธีเข้าสุหนัตเป็นชาวยิว) จำนวนมาก, และ (3) สตรีชั้นสูง — สตรีชนชั้นสูงแห่งสังคมเธสะโลนิกาที่มีอิทธิพลและทรัพยากรที่สนับสนุนพันธกิจคริสตจักรในระยะเริ่มต้น ลูกาเน้นบทบาทของสตรีชั้นสูงในการรับข่าวประเสริฐทั่ว Acts (16:14 ลิดิอา, 17:12 ที่เบโรอา, 17:34 ดามาริส, 18:26 ปริสคิลลา) — รูปแบบที่ขัดกับโครงสร้างสังคมโบราณ การเปลี่ยนแปลงทางสังคมโดยข่าวประเสริฐกำลังเกิดขึ้น

5แต่พวกผู้นำชาวยิวเกิดความริษยา จึงเอาคนเลวๆ บางคนจากตลาด ก่อตัวเป็นฝูงชนวุ่นวาย และทำให้เมืองเกิดจลาจล พวกเขาบุกบ้านของยาโสน หวังจะนำเปาโลกับสิลาสออกมามอบให้ฝูงชน

บริบท: การกลับใจของชาวกรีกและสตรีชั้นสูงจำนวนมาก (ข้อ 4) ทำให้พวกผู้นำชาวยิว “อิจฉา” (ζηλώσαντες) — สูญเสียอิทธิพลทางสังคมและการสนับสนุนทางการเงินจากผู้ให้ทุนชาวต่างชาติ (Gentile patrons) ที่เคยสนับสนุนธรรมศาลา การก่อจลาจลด้วยการจ้างคนเลวจากตลาดเป็นยุทธวิธีปกติของการเมืองในเมืองโรมัน — เพื่อบีบให้ทางการต้องดำเนินคดีโดยเร็ว “ยาโสน” (Ἰάσων) เป็นเจ้าบ้านที่รับเปาโลและสิลาสไว้ — อาจเป็นญาติของเปาโลที่กล่าวถึงใน รม. 16:21

6เมื่อไม่พบเปาโลกับสิลาส พวกเขาจึงลากยาโสนและพี่น้องบางคนไปหาบรรดาเจ้าหน้าที่ปกครองเมือง ร้องตะโกนว่า “คนเหล่านี้ที่ก่อความวุ่นวายไปทั่วโลก บัดนี้ก็มาถึงที่นี่ด้วย

บริบท: ตำแหน่ง “πολιτάρχαι” (เจ้าหน้าที่ปกครองเมือง) เป็นตำแหน่งเฉพาะของเมืองในแคว้นมาซิโดเนีย ลูกาแสดงความแม่นยำทางประวัติศาสตร์ — มีจารึกบนซุ้มประตู Vardar ของเธสะโลนิกา (พบในศตวรรษที่ 19) ที่ยืนยันการมีสภา πολιτάρχαι ในเมืองนี้จริง ๆ ในยุคของเปาโล นี่เป็นหนึ่งในหลายจุดที่หลักฐานทางโบราณคดียืนยันความเชื่อถือได้ทางประวัติศาสตร์ของลูกา ข้อหา “ก่อความวุ่นวายไปทั่วโลก” เป็นการพูดเกินจริง (hyperbole) — แต่จากมุมมองของผู้ร้อง คริสตจักรเป็นอันตรายต่อระเบียบสังคมเพราะอ้างว่าพระเยซูเป็นกษัตริย์อีกพระองค์หนึ่ง (ข้อ 7)

7ซึ่งยาโสนได้ต้อนรับเข้าบ้าน และคนเหล่านี้ทุกคนกระทำการขัดต่อพระราชโองการของซีซาร์ โดยกล่าวว่ามีกษัตริย์อีกพระองค์หนึ่งคือพระเยซู”

บริบท: ข้อหาทางการเมืองในเธสะโลนิกาขนานกับที่ฟีลิปปี (16:20-21) แต่ในระดับที่หนักกว่า — ที่นี่ข้อกล่าวหาคือ “กบฏต่อซีซาร์” (high treason / maiestas) — เพราะคริสเตียนยอมรับ “พระเยซูเป็นกษัตริย์อีกพระองค์หนึ่ง” ภายใต้กฎหมายโรมัน การประกาศกษัตริย์อื่นนอกจากจักรพรรดิเป็นการก่อกบฏที่มีโทษถึงประหาร เธสะโลนิกาเพิ่งได้รับสถานะ “เมืองอิสระ” (libera civitas) จากออกัสตัสในปี 42 ก่อน ค.ศ. — สถานะที่ขึ้นอยู่กับความจงรักภักดีต่อซีซาร์ ดังนั้นข้อกล่าวหานี้คุกคามไม่เพียงคริสเตียนแต่ละคนเท่านั้น แต่ยังคุกคามสถานะของเมืองด้วย

8คำกล่าวเช่นนี้ทำให้ฝูงชนและบรรดาเจ้าหน้าที่ปกครองเมืองวุ่นวายใจ

9เมื่อได้รับเงินประกันจากยาโสนและคนอื่นๆ แล้ว ก็ปล่อยพวกเขาไป

บริบท: “เงินประกัน” (τὸ ἱκανόν = ‘sufficient amount, surety’) เป็นเงินที่ผู้พิพากษาเรียกจากยาโสนเพื่อรับประกันว่าเปาโลและสิลาสจะไม่กลับเข้าเมืองและจะไม่ก่อเหตุอีก หากเปาโลกลับเข้าเมือง ยาโสนจะสูญเสียเงินก้อนนั้น — เป็นการป้องกันที่ฉลาดของผู้พิพากษาที่ต้องสมดุลระหว่างการรักษาความสงบและไม่ลงโทษคนที่ยังไม่ได้รับการพิสูจน์ความผิด อาจเป็นเหตุผลที่เปาโลไม่กลับมาเธสะโลนิกาแต่ส่งทิโมธีไปแทน (1 ธส. 2:18 “ซาตานได้ขัดขวางเรา” — อาจหมายถึงเงื่อนไขประกันนี้)

10พี่น้องส่งเปาโลและสิลาสออกไปยังเมืองเบโรอาในเวลากลางคืนทันที เมื่อทั้งสองมาถึงก็เข้าไปในธรรมศาลาของพวกยิว

บริบท: การส่งเปาโลและสิลาสออกไปกลางคืนทำให้ทั้งสองหนีพ้นพวกผู้นำชาวยิวที่อาจกลับมาก่อเหตุอีก เบโรอาอยู่ห่างจากเธสะโลนิกาประมาณ 80 กิโลเมตรไปทางตะวันตกเฉียงใต้ — ไม่ใช่บนถนนสาย Via Egnatia แต่อยู่ในแคว้นมาซิโดเนียยังคง รูปแบบยุทธศาสตร์เดียวกัน — ไปธรรมศาลาก่อน ตามรูปแบบที่เปาโลปฏิบัติเป็นประจำ (ข้อ 2)

11ชาวเบโรอาเหล่านี้มีน้ำใจประเสริฐกว่าชาวเธสะโลนิกา พวกเขารับพระวจนะด้วยความกระตือรือร้นยิ่งนัก และค้นดูพระคัมภีร์ทุกวันเพื่อดูว่าสิ่งเหล่านี้เป็นจริงตามนั้นหรือไม่

บริบท: ลูกาบรรยายชาวเบโรอาด้วยคำชม “εὐγενέστεροι” — ตามตัวอักษรหมายถึง “กำเนิดดีกว่า” (well-born) แต่ในที่นี้ใช้ในเชิงเปรียบเทียบ = “จิตใจประเสริฐกว่า, มีน้ำใจกว่า” (uW figs-metonymy) ลักษณะที่ลูกาเน้นคือพวกเขา (1) รับพระวจนะอย่างกระตือรือร้น และ (2) ตรวจสอบพระคัมภีร์เองทุกวันเพื่อยืนยันว่าคำสอนของเปาโลสอดคล้องกับพระคัมภีร์ภาคพันธสัญญาเดิมจริง ๆ — รูปแบบของความเชื่อที่ผสมผสานความกระตือรือร้นกับการตรวจสอบเชิงสติปัญญา “Berean spirit” กลายเป็นต้นแบบของการศึกษาพระคัมภีร์อย่างถี่ถ้วน — ไม่ใช่ความเชื่อเชิงสุ่มสี่สุ่มห้า แต่เป็นความเชื่อที่ตรวจสอบจากพระคัมภีร์

12ดังนั้นในพวกเขาก็มีหลายคนเชื่อ ทั้งสตรีชาวกรีกชั้นสูงและบุรุษไม่น้อย

13แต่เมื่อพวกผู้นำชาวยิวจากเมืองเธสะโลนิกาทราบว่า เปาโลกำลังประกาศพระวจนะของพระเจ้าในเมืองเบโรอาด้วย พวกเขาก็ไปที่นั่นเพื่อปลุกปั่นและก่อกวนหมู่ชน

บริบท: ลูกาให้ภาพการต่อต้านที่ตามไล่เปาโลข้ามจังหวัด — พวกผู้นำชาวยิวจากเธสะโลนิกาเดินทาง 80 กิโลเมตรเพื่อปลุกปั่นฝูงชนเบโรอา รูปแบบนี้คล้ายกับการที่พวกยิวจากอันทิโอกแห่งปิสิเดียและอิโคนียุมตามไล่เปาโลไปลิสตราใน กจ. 14:19 ซึ่งทำให้เปาโลถูกเอาหินขว้างเกือบตาย การข่มเหงไม่ใช่อุบัติเหตุที่นี่ — เป็นการปฏิบัติการต่อต้านที่จงใจและเป็นระบบ

14พี่น้องจึงรีบส่งเปาโลออกไปยังชายทะเลทันที แต่สิลาสและทิโมธียังคงอยู่ที่นั่น

15ผู้ที่นำส่งเปาโลพาท่านไปจนถึงเมืองเอเธนส์ และได้รับคำสั่งให้สิลาสและทิโมธีรีบมาหาเปาโลโดยเร็วที่สุดเท่าที่จะเป็นได้ แล้วก็จากไป

16ขณะที่เปาโลกำลังรอสิลาสและทิโมธีอยู่ในเมืองเอเธนส์ ใจของท่านเดือดร้อนยิ่งนักเมื่อเห็นว่าทั่วเมืองนั้นเต็มไปด้วยรูปเคารพ

บริบท: เอเธนส์ในยุคของเปาโลเต็มไปด้วยรูปเคารพอย่างแท้จริง — นักประพันธ์โบราณ Pausanias (ศตวรรษที่ 2) บันทึกว่ามีรูปสลักของเทพเจ้าและวีรบุรุษนับพันรูปทั่วเมือง รูปสลักของซีอุส อาเทนา อะพอลโล อาร์เทมิส ฮีร์มีส แอเรส และเทพเจ้าอื่นๆ ปรากฏในทุกเสาทุกประตู — สำหรับเปาโลที่เติบโตในประเพณีของอิสราเอลซึ่งรูปเคารพเป็นสิ่งต้องห้าม การมีรูปเคารพมากมายเช่นนี้ไม่เป็นเพียงเรื่องวัฒนธรรม แต่เป็นความวิบัติฝ่ายวิญญาณ คำว่า “παρωξύνετο” ใช้ใน LXX สำหรับการที่พระเจ้าทรงโกรธเคืองรูปเคารพ (สดด. 106:29; ฉธบ. 9:7-8) เปาโลตอบสนองด้วยความเดือดร้อนใจอย่างศักดิ์สิทธิ์ — ไม่ใช่การกลัวหรือดูถูก แต่เป็นความเศร้าใจที่นำไปสู่การประกาศ (ข้อ 17 ทันที)

17ดังนั้นท่านจึงโต้แย้งในธรรมศาลากับพวกยิวและคนต่างชาติที่ยำเกรงพระเจ้า และในตลาดทุกวันกับผู้คนที่ผ่านไปมา

บริบท: ยุทธศาสตร์การประกาศของเปาโลในเอเธนส์มีสองช่องทาง: (1) ธรรมศาลา — สถานที่ดั้งเดิมที่ท่านปฏิบัติเป็นประจำ ตามรูปแบบ “ยิวก่อน” และ (2) ตลาด (อโกรา) — สถานที่สาธารณะที่นักปรัชญากรีกถกเถียงกัน ตลาดของเอเธนส์ (Athenian Agora) เป็นสถานที่ที่โสกราติสเคยทำการสนทนากับนักคิดอื่นๆ เปาโลกำลังเข้าสู่พื้นที่ที่ปัญญาชนกรีกใช้ในการสนทนาทางปรัชญา — เป็นการประกาศข่าวประเสริฐในรูปแบบดิอะเล็คติคที่ชาวเอเธนส์คุ้นเคยมาก่อน

18นักปรัชญากลุ่มเอปิคิวเรียนและสโตอิกบางคนก็เข้าโต้เถียงกับท่านด้วย บางคนพูดว่า “คนช่างเก็บเล็กผสมน้อยคนนี้กำลังจะพูดอะไร?” และบางคนพูดว่า “ดูเหมือนเขาเป็นผู้ประกาศเรื่องเทพเจ้าต่างชาติ” เพราะท่านกำลังประกาศข่าวประเสริฐเรื่องพระเยซูและการเป็นขึ้นจากความตาย

บริบท: ลูกาแนะนำสองสำนักปรัชญาที่ใหญ่ที่สุดในเอเธนส์: (1) เอปิคิวเรียน (Ἐπικούρειοι) — สำนักของเอปิคิวรัส (341-270 ก่อน ค.ศ.) ที่สอนว่าเทพเจ้าไม่เกี่ยวข้องกับโลก ความสุขมาจากการอยู่อย่างเรียบง่าย และไม่เชื่อในการเป็นขึ้นจากความตาย; (2) สโตอิก (Στοϊκοί) — สำนักของเซโน (335-263 ก่อน ค.ศ.) ที่สอนว่าโลกถูกควบคุมโดย Logos อันเป็นนิรันดร์ มนุษย์ควรอยู่อย่างสอดคล้องกับธรรมชาติ และอ้างว่ามีพระเจ้าหนึ่งเดียวที่อยู่ในทุกสิ่ง คำว่า “σπερμολόγος” เป็นสำนวนถากถางของชาวเอเธนส์สำหรับคนที่เก็บเสี้ยวความรู้เล็ก ๆ น้อย ๆ จากที่ต่าง ๆ มาพูดโดยไม่เข้าใจอย่างลึกซึ้ง — เปรียบเทียบกับนกที่กระโดดเก็บเมล็ดพืชเล็ก ๆ ในตลาด เป็นการดูถูกทางปัญญา “ξένων δαιμονίων” (เทพเจ้าต่างชาติ) — ข้อกล่าวหาเดียวกับที่พบในการพิพากษาโสกราติส (เพลโต, Apology) แสดงให้เห็นว่าลูกากำลังวาดภาพเปาโลเป็นโสกราติสคนใหม่ พวกเอเธนส์เข้าใจผิดว่าเปาโลกำลังประกาศเทพเจ้าสองพระองค์ — Ἰησοῦν (พระเยซู ชายผู้หนึ่ง) และ Ἀνάστασιν (อะนะสตาซิส = ชื่อเทพีบ้าง! ลูกาเล่นคำกับการเข้าใจผิดของชาวเอเธนส์อย่างละเอียดอ่อน)

19พวกเขาจึงนำท่านไปยังอาเรโอปากัส ทูลถามว่า “พวกเราขอทราบได้ไหมว่า คำสอนใหม่นี้ที่ท่านกำลังกล่าวคืออะไร?

บริบท: “อาเรโอปากัส” (Ἄρειος Πάγος) แปลตามตัวอักษรว่า “เนินของแอเรส” (เทพเจ้าสงครามของกรีก = Mars ในภาษาละติน) — เนินหินทางตะวันตกเฉียงเหนือของอะโครโพลิส ในยุคโบราณเป็นที่ประชุมของศาลสูงสุดของเอเธนส์ ในยุคของเปาโลสภาอาเรโอปากัสยังคงเป็นสภาทรงเกียรติของขุนนาง-นักวิชาการที่ดูแลเรื่องศาสนา ศีลธรรม และการศึกษาในเอเธนส์ การที่นำเปาโลไปที่อาเรโอปากัสไม่ใช่การจับกุม แต่เป็นการเชิญให้นำเสนอคำสอนต่อหน้าสภา ซึ่งมีอำนาจตัดสินว่าจะอนุญาตให้สอนในเอเธนส์ต่อหรือไม่ — คำถามที่พวกเขาถามไม่ใช่คำถามเชิงโต้แย้งแต่เป็นคำขอข้อมูลเพิ่มเติม “พวกเรา” (Δυνάμεθα) เป็นรูปพิเศษเฉพาะ (exclusive) — ไม่รวมเปาโล

20เพราะท่านนำเรื่องแปลกๆ บางอย่างมาให้พวกเราได้ยิน ดังนั้นเราจึงต้องการทราบว่าเรื่องเหล่านี้หมายความว่าอย่างไร”

21ชาวเอเธนส์และชาวต่างชาติที่อาศัยอยู่ที่นั่น ใช้เวลาว่างทำสิ่งใดไม่มากไปกว่าการพูดหรือฟังสิ่งใหม่ล่าสุด

บริบท: ลูกาแทรกข้อความเชิงเบื้องหลัง (background information) เพื่ออธิบายว่าทำไมชาวเอเธนส์ถึงสนใจคำสอนของเปาโล — ไม่ใช่เพราะพวกเขาเปิดใจรับความจริงทางจิตวิญญาณ แต่เพราะพวกเขาใช้เวลาว่างทั้งหมดในการสะสมความคิดใหม่ๆ เพื่อความบันเทิงทางสติปัญญา นี่เป็นการประเมินที่เฉียบแหลมและเชิงเสียดสีเล็กน้อย — ชาวเอเธนส์ในยุคของเปาโลไม่ใช่นักปรัชญาที่ลึกซึ้งอย่างยุคของโสกราติส แต่เป็นพวกที่ชอบตามแฟชั่นทางความคิด นักประวัติศาสตร์เดโมสเทนีส (ศตวรรษที่ 4 ก่อน ค.ศ.) ก็เคยตำหนิชาวเอเธนส์ในเรื่องเดียวกัน — ภาพของลูกาตรงกับมุมมองของนักประวัติศาสตร์โบราณคนอื่น ๆ

22เปาโลจึงยืนขึ้นท่ามกลางสภาอาเรโอปากัสและกล่าวว่า “ชาวเอเธนส์ทั้งหลาย ข้าพเจ้าเห็นว่าพวกท่านเคร่งครัดในศาสนาเป็นพิเศษในทุกๆ ด้าน

บริบท: นี่เป็นการเริ่มต้นของสุนทรพจน์ที่อาเรโอปากัส — สุนทรพจน์ที่มีชื่อเสียงที่สุดของเปาโลในแอคและเป็นการต่อปะทะกับปรัชญากรีกที่ละเอียดอ่อนที่สุดในพันธสัญญาใหม่ เปาโลเปิดด้วยวลีแห่งความสุภาพ (captatio benevolentiae) ตามรูปแบบสุนทรพจน์ของกรีกโบราณ — ยอมรับลักษณะของผู้ฟังก่อนที่จะนำเสนอข้อโต้แย้ง คำว่า “δεισιδαιμονεστέρους” เป็นคำที่มีความหมายสองทาง — สามารถแปลว่า “เคร่งศาสนา” (เชิงบวก) หรือ “งมงาย” (เชิงลบ) เปาโลเลือกใช้คำนี้อย่างจงใจเพื่อให้ทำหน้าที่เป็นทางเข้าสู่หัวข้อสนทนาเรื่องรูปเคารพและพระเจ้าที่ยังไม่รู้จัก โดยไม่เริ่มด้วยการตำหนิ

23เพราะเมื่อข้าพเจ้าเดินผ่านและพิจารณาสิ่งที่พวกท่านนมัสการ ข้าพเจ้ายังได้พบแท่นบูชาแห่งหนึ่ง ซึ่งจารึกไว้ว่า “แด่พระเจ้าที่ไม่รู้จัก” ดังนั้น สิ่งที่พวกท่านนมัสการโดยไม่รู้จักนั้น สิ่งนี้แหละที่ข้าพเจ้าประกาศให้พวกท่าน

บริบท: เปาโลใช้กลยุทธ์การเข้าถึงทางวัฒนธรรมที่ฉลาด — แทนที่จะเริ่มต้นด้วยการประณามรูปเคารพ ท่านใช้แท่นบูชาที่จารึก “แด่พระเจ้าที่ไม่รู้จัก” เป็นจุดเริ่มต้นในการเสนอพระเจ้าที่แท้จริง นักประวัติศาสตร์โบราณ Pausanias (ศตวรรษที่ 2) และ Diogenes Laertius (ศตวรรษที่ 3) บันทึกว่าเอเธนส์มีแท่นบูชาที่จารึกแก่ “เทพเจ้าที่ไม่รู้จัก” (พหูพจน์) — ตามตำนานเล่าว่าเอปิเมนิเดสแห่งครีต (ศตวรรษที่ 6 ก่อน ค.ศ.) ได้แนะนำให้สร้างแท่นบูชาเหล่านี้ในช่วงโรคระบาดเพื่อปลอบโยนเทพเจ้าที่อาจถูกลืม เปาโลเปลี่ยนความคิดทางพหุเทวนิยมนี้ให้กลายเป็นสะพานเชื่อมไปยังพระเจ้าผู้สร้างองค์เดียวของอิสราเอลอย่างชาญฉลาด “สิ่งที่พวกท่านนมัสการโดยไม่รู้จัก สิ่งนี้แหละที่ข้าพเจ้าประกาศให้พวกท่าน” — เป็นการสำเสนอพระวจนะที่เปลี่ยนความว่างเปล่าทางจิตวิญญาณของลัทธิพหุเทวนิยมเป็นความรู้แจ้งของศาสนาคริสต์

24พระเจ้าผู้ทรงสร้างโลกและทุกสิ่งที่อยู่ในโลก พระองค์นี้ทรงเป็นเจ้าแห่งฟ้าสวรรค์และแผ่นดินโลก ไม่ได้ประทับในวิหารที่สร้างขึ้นด้วยมือมนุษย์

บริบท: เปาโลเริ่มต้นการสนทนาทางเทววิทยาด้วยการอ้างอิงถึงปฐมกาล 1:1 — พระเจ้าผู้ทรงสร้างทุกสิ่ง — ในแบบที่ทั้งชาวยิวและคนต่างชาติที่มีวัฒนธรรมสูงสามารถเข้าใจได้ คำว่า “อุปการกู โกซโม คอน — สวรรค์และแผ่นดินโลก” เป็นคำพูดเชิงเปรียบเปรย (merism) สำหรับ “ทุกสิ่งที่มีอยู่” (สดด. 115:15; ปฐก. 14:19, 22) ที่นักปรัชญาสโตอิกอาจเห็นด้วยในระดับหนึ่ง (พวกเขาเชื่อในเทพหนึ่งเดียวที่อยู่ในทุกสิ่ง) แต่จุดที่เปาโลแยกออกจากสโตอิกอย่างชัดเจนคือคำว่า “ทรงสร้าง” — สโตอิกเชื่อว่าจักรวาลเป็นนิรันดร์ ไม่ใช่ถูกสร้าง คำว่า “ไม่ประทับในวิหารที่สร้างด้วยมือมนุษย์” เป็นการอ้างอิงถึง 1 พกษ. 8:27 (พระวิหารของซาโลมอน) และ อสย. 66:1-2 (สวรรค์เป็นบัลลังก์ของพระองค์) — และยังแฝงคำตอบสำหรับการพิจารณาคดีของสเทเฟน (กจ. 7:48) คำเดียวกัน “χειροποίητος” (ทำด้วยมือ) เป็นคำเชิงเสียดสีในพันธสัญญาเดิมสำหรับรูปเคารพ (ลนต. 26:1, 26:30; อสย. 31:7) — เปาโลพลิกใช้กับวิหารทั้งหมด ไม่ใช่เฉพาะรูปเคารพ

25ทั้งไม่ทรงรับการปรนนิบัติจากมือมนุษย์ ราวกับว่าทรงต้องการสิ่งใด ในเมื่อพระองค์เองทรงประทานชีวิต ลมหายใจ และทุกสิ่งแก่ทุกคน

บริบท: เปาโลโต้แย้งกับแนวคิดทางศาสนาโบราณที่ว่ามนุษย์ต้องเลี้ยงดูพระเจ้าด้วยการบูชายัญและการให้บริการที่วิหาร พระเจ้าที่แท้จริงทรงเป็นแหล่งของทุกสิ่ง — ไม่ใช่ผู้รับ คำว่า “ζωὴν καὶ πνοὴν” (ชีวิตและลมหายใจ) เป็นคำคู่ขนาน (hendiadys) ที่อ้างอิงถึง ปฐก. 2:7 (พระเจ้าทรงเป่าลมแห่งชีวิตเข้าจมูกของอาดัม) — สดด. 50:12 (“ถ้าเราหิว เราจะไม่บอกเจ้า เพราะแผ่นดินโลกและสรรพสิ่งในโลกเป็นของเรา”) คือบทเทศนาแบบเดียวกัน — พระเจ้าไม่ขัดสน — เป็นการต่อต้านลัทธิที่เลี้ยงพระเจ้าด้วยอาหารบูชายัญ

26และจากบุรุษคนเดียว พระองค์ทรงสร้างทุกประชาชาติของมนุษย์ให้อาศัยอยู่ทั่วพื้นพิภพ ทรงกำหนดวาระเวลาที่ทรงตั้งไว้ และเขตแดนแห่งที่อยู่อาศัยของพวกเขา

บริบท: เปาโลกล่าวอ้างประเด็นทางมานุษยวิทยาที่สำคัญ: มนุษยชาติทั้งหมดมาจากบุรุษคนเดียว — อาดัม (ปฐก. 1:27, 2:7) นี่เป็นการต่อสู้กับลัทธิเอเธนส์ที่เชื่อในตำนานออโตคโทนี (autochthony) — ความเชื่อว่าชาวเอเธนส์ผุดขึ้นจากแผ่นดินของแอตติกาตั้งแต่ต้นและเหนือกว่าชนเชื้อชาติอื่น เปาโลพูดต่อต้านโดยตรงว่า “ทุกประชาชาติ” มาจากบุรุษคนเดียว — เป็นความจริงที่ขัดกับความภูมิใจในเชื้อชาติของชาวเอเธนส์ และการอ้างอิงถึง ฉธบ. 32:8 LXX (“เมื่อองค์ผู้สูงสุดทรงแบ่งให้ประชาชาติ...พระองค์ทรงตั้งเขตแดนของชนชาติ”) การกำหนดเวลาและเขตแดนแสดงให้เห็นว่าพระเจ้าทรงปกครองประวัติศาสตร์ของชาติทั้งหมดอย่างมีจุดประสงค์ — ไม่ใช่อุบัติเหตุของฟอร์ตูนา (Stoic) หรือการสุ่ม (Epicurean)

27เพื่อให้พวกเขาแสวงหาพระเจ้า โดยหวังว่าพวกเขาจะคลำหาและพบพระองค์ แม้พระองค์อยู่ไม่ไกลจากเราแต่ละคนเลย

บริบท: เปาโลเชื่อมโยงทั้งห่วงโซ่ของพระประสงค์ — พระเจ้าทรงสร้างมนุษยชาติ ทรงกำหนดเวลาและเขตแดน เพื่อจุดประสงค์ที่มนุษย์จะแสวงหาและพบพระองค์ ภาษากรีก “ψηλαφήσειαν” (คลำหา) เป็นภาษาเชิงเสียดสีเล็กน้อย — มนุษย์มืดบอดทางจิตวิญญาณกำลังคลำในความมืดเพื่อหาพระเจ้า เหมือนคนตาบอดคลำหาทาง — ซึ่งเป็นภาพที่ขัดกับการบูชารูปเคารพที่จับต้องได้ (พวกอิสยาห์เคยใช้ภาพนี้กับการบูชารูปเคารพ — อสย. 44:18-20) แต่พระเจ้าผู้ที่พวกเขาคลำหาแบบมืดบอดอยู่ใกล้กับพวกเขาเสมอ (เยร. 23:23-24 — “เราเป็นพระเจ้าใกล้ชิด ไม่ใช่พระเจ้าที่อยู่ไกล”) คำว่า “เรา” (ἡμῶν) ในข้อนี้รวมถึงเปาโลและผู้ฟัง (inclusive) — เปาโลอยู่ในสภาพเดียวกับชาวเอเธนส์ในเรื่องการเข้าถึงพระเจ้า

28เพราะ “ในพระองค์ เราดำรงชีวิต เคลื่อนไหว และเป็นอยู่” ดังที่นักกวีบางคนของพวกท่านก็กล่าวไว้ว่า “เพราะพวกเราเป็นเชื้อสายของพระองค์ด้วย”

บริบท: เปาโลใช้ยุทธศาสตร์ทางวาทศิลป์ที่น่าทึ่ง — อ้างถึงนักกวีของชาวกรีกเองเพื่อสนับสนุนเทววิทยาของพระเจ้าผู้สร้าง คำพูด 2 ข้อความ: (1) “ในพระองค์เราดำรงชีวิต เคลื่อนไหว และเป็นอยู่” — เชื่อกันว่ามาจากเอปิเมนิเดสแห่งครีต (ศตวรรษที่ 6 ก่อน ค.ศ.) ใน Cretica (เปาโลก็อ้างเอปิเมนิเดสในจดหมายถึงทิตัส 1:12 ด้วย!); (2) “เพราะพวกเราเป็นเชื้อสายของพระองค์” — มาจากบทประพันธ์ Phaenomena ของอาราตัส (ศตวรรษที่ 3 ก่อน ค.ศ.) บทแรก ๆ ที่กล่าวถึงซีอุส และยังพบในบทเพลงสรรเสริญซีอุสของคลีอันเทส เปาโลฉลาดใช้ข้อความเหล่านี้ที่นักกวีกรีกใช้กับซีอุสและเปลี่ยนความหมายให้อ้างถึงพระเจ้าที่แท้จริง — ไม่ใช่ของซีอุสที่เปาโลปฏิเสธว่ามีอยู่ (กจ. 14:15) แต่ของพระเจ้าผู้ทรงสร้างจริงที่นักกวีกรีกได้สัมผัสในระดับลึกแม้ไม่รู้จักชื่อจริงของพระองค์

29ดังนั้น เมื่อเราเป็นเชื้อสายของพระเจ้า เราไม่ควรคิดว่าพระเจ้าทรงเป็นเหมือนทอง เงิน หรือหิน รูปสลักโดยฝีมือและจินตนาการของมนุษย์

บริบท: เปาโลใช้คำอ้างของนักกวีกรีก (ข้อ 28) เพื่อสร้างข้อโต้แย้งทางตรรกะ: ถ้าเราเป็นเชื้อสายของพระเจ้า — เป็นการสร้างของพระองค์ที่มีชีวิตและคิดได้ — แล้วพระเจ้าจะเป็นเพียงรูปวัตถุที่ตายแล้วได้อย่างไร? ผู้สร้างจะเป็นด้อยกว่าสิ่งที่ทรงสร้างได้อย่างไร? นี่เป็นการต่อต้านลัทธิบูชารูปเคารพในแบบที่นักปรัชญา Xenophanes (ศตวรรษที่ 6 ก่อน ค.ศ.) เคยตำหนิอยู่แล้ว — ยังคงเป็นข้อโต้แย้งที่ชาวเอเธนส์ที่มีการศึกษาควรจะยอมรับได้ การอ้างอิงถึง อสย. 40:18-20, 44:9-20 และ ฉธบ. 4:15-19 ที่ตำหนิรูปเคารพอย่างเข้มข้น เปาโลกำลังพูดในสายของผู้พยากรณ์ในพันธสัญญาเดิม

30ดังนั้น แม้พระเจ้าทรงมองข้ามวาระแห่งความไม่รู้นั้นไปแล้ว แต่บัดนี้ทรงบัญชาแก่มนุษย์ทุกคนในทุกที่ให้กลับใจ

บริบท: ข้อนี้เป็นจุดเปลี่ยนทางเทววิทยาที่สำคัญ — พระเจ้า “ทรงมองข้าม” (ὑπεριδών) วาระก่อนหน้าของลัทธิรูปเคารพ ไม่ใช่เพราะทรงเห็นชอบ แต่เพราะทรงทรงอดกลั้นในความเมตตาของพระองค์ (เทียบกับ กจ. 14:16 — “พระองค์ทรงปล่อยให้ทุกประชาชาติดำเนินตามทางของตน”; รม. 3:25 — “พระเจ้าทรงปล่อยผ่านบาปที่กระทำในอดีตด้วยความอดกลั้น”) แต่ในบัดนี้ — ตั้งแต่การเสด็จมาของพระเยซูคริสต์ — สถานการณ์เปลี่ยนแปลง: มนุษย์ทุกคนในทุกที่ได้รับคำสั่งให้กลับใจ ไม่มีการยกเว้นอีกต่อไป — ไม่ใช่เพียงในยุดาห์ ไม่ใช่เพียงคนยิว แต่ทุกคนทุกที่ ไอน์ฟัสซิสซิตี้ของข่าวประเสริฐ — ความเร่งด่วนสากลของการเรียกให้กลับใจ — เป็นข้อสรุปของสุนทรพจน์

31เพราะพระองค์ทรงกำหนดวันหนึ่งไว้ ในวันนั้นจะทรงพิพากษาโลกด้วยความชอบธรรม โดยบุรุษผู้หนึ่งซึ่งทรงแต่งตั้งไว้ และทรงประทานหลักฐานให้แก่ทุกคน โดยทรงให้บุรุษผู้นั้นเป็นขึ้นจากความตาย”

บริบท: บทสรุปของสุนทรพจน์อาเรโอปากัส — เปาโลนำหลักการสากล (พระเจ้าผู้สร้าง พระเจ้าผู้ใกล้ชิด ความจำเป็นต้องกลับใจ) มาสู่จุดที่เฉพาะเจาะจงในประวัติศาสตร์: บุรุษผู้หนึ่งที่พระเจ้าทรงแต่งตั้ง (ที่ผู้ฟังที่ตื่นตัวจะระบุได้ว่าเป็นพระเยซูจากข้อ 18) และการที่บุรุษผู้นี้ทรงเป็นขึ้นจากความตาย — เป็นหลักฐานสาธารณะของบุรุษนี้และของวันแห่งการพิพากษาที่กำลังจะมาถึง สุนทรพจน์ปิดด้วยการประกาศการเป็นขึ้นจากตาย — ซึ่งจะกระทบใจชาวเอเธนส์อย่างทันทีในข้อ 32 (บางคนล้อเลียน บางคนสนใจ) คำว่า “พิพากษาโลกด้วยความชอบธรรม” เป็นคำพูดที่อ้างอิงถึงบทสดุดี (สดด. 9:8, 96:13, 98:9) — หัวข้อที่ผู้ฟังที่รู้จักพระคัมภีร์ (ชาวยิวในธรรมศาลา + ผู้ยำเกรงพระเจ้า) จะรู้ทันที แต่สำหรับชาวเอเธนส์ — เป็นแนวคิดของพระเจ้าผู้พิพากษาที่อาจจะเป็นเรื่องใหม่

32เมื่อพวกเขาได้ยินเรื่องการเป็นขึ้นจากความตาย บางคนก็เยาะเย้ย แต่บางคนกล่าวว่า “เราจะฟังท่านในเรื่องนี้อีกครั้งหนึ่ง”

บริบท: การตอบสนองของชาวเอเธนส์แบ่งออกเป็นสองกลุ่ม: (1) พวกที่เยาะเย้ย — ซึ่งเป็นที่เข้าใจได้ดี เพราะการเป็นขึ้นจากตาย (ของร่างกาย) เป็นแนวคิดที่ปรัชญากรีกแทบทุกสำนักปฏิเสธ (เพลโต = วิญญาณเป็นนิรันดร์ ร่างกายไม่สำคัญ; เอปิคิวเรียน = ไม่มีอะไรหลังตาย; สโตอิก = วิญญาณกลับเข้าสู่ Logos ในจักรวาล) — แนวคิดที่ร่างกายฟื้นขึ้นมาเป็นเรื่องใหม่และน่าเหลวไหลสำหรับชาวเอเธนส์; (2) พวกที่สนใจฟังต่อ — ซึ่งอาจเป็นการตอบเชิงสุภาพหรือการสนใจอย่างจริงจัง (ข้อ 34 ระบุว่ามีบางคนเชื่อ — ดิโอนีซิอัสสมาชิกสภาอาเรโอปากัสและดามาริส) ผลของสุนทรพจน์ในเชิงปริมาณค่อนข้างน้อย — แต่ในเชิงคุณภาพ สมาชิกของสภาอาเรโอปากัสก็เชื่อ ซึ่งเป็นผลที่น่าทึ่ง

33เปาโลจึงออกไปจากท่ามกลางพวกเขา

34แต่มีบางคนที่เข้าร่วมกับท่านและได้เชื่อ ในบรรดาคนเหล่านั้นมีดิโอนีซิอัส สมาชิกสภาอาเรโอปากัส และสตรีคนหนึ่งชื่อดามาริส กับคนอื่นๆ ที่อยู่กับพวกเขาด้วย

บริบท: แม้สุนทรพจน์ที่อาเรโอปากัสจะดูเหมือนล้มเหลวในแง่ปริมาณ (ไม่มีจำนวนผู้เชื่อมากเหมือนเมืองอื่นๆ) แต่มีผลทางคุณภาพที่น่าสนใจ: (1) “ดิโอนีซิอัส สมาชิกสภาอาเรโอปากัส” — สมาชิกของสภาขุนนางสูงสุดของเอเธนส์เชื่อ ตามประเพณีของศาสนจักรในยุคต่อมา ดิโอนีซิอัสกลายเป็นบิชอปคนแรกของเอเธนส์ (Eusebius, Hist. Eccl. 3.4.10); (2) “ดามารιส” — สตรีที่ลูกาเอ่ยชื่อแยกต่างหาก ซึ่งบ่งชี้ว่าเธอมีฐานะทางสังคมที่สมควรกล่าวถึง อาจเป็นชาวยิวที่ยำเกรงพระเจ้าหรือสตรีชั้นสูงของเอเธนส์; (3) “คนอื่นๆ ที่อยู่กับพวกเขา” — แสดงว่ามีกลุ่มผู้เชื่อขนาดเล็กที่กำลังเริ่มก่อตัวในเอเธนส์ ลูกาไม่เน้นเรื่องการก่อตั้งคริสตจักรในเอเธนส์ — สำหรับเปาโลเองดูเหมือนว่าผลลัพธ์ที่นี่ไม่น่าพอใจ (1 คร. 1:18-25 อาจสะท้อนการเรียนรู้ของเปาโลจากเอเธนส์ — ที่กำลังจะมุ่งไปที่โครินธ์เพื่อ “ไม่รู้สิ่งใดในท่ามกลางพวกท่านนอกจากพระเยซูคริสต์และที่พระองค์ทรงถูกตรึง”)

บริบท (context) notes are editorial commentary — not part of the biblical text.